Polski komiks w służbie edukacji kulturalnej – podsumowanie projektu

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych edukowaniem najmłodszych (nie tylko) poprzez komiks do udziału w spotkaniu podsumowującym projekt „W POSZUKIWANIU POLSKICH SUPERBOHATERÓW – polski komiks w służbie edukacji kulturalnej”, które odbędzie się w czwartek 10 grudnia o godz. 10.30 w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu w sali 82. Będą: relacja z warsztatów, uczniowskie prace, obserwacje, analizy, wnioski i plany na przyszłość.

Projekt podsumuje Aleksander Gniot.

w_poszukiwaniu

Reklamy

Wojna i komiks. Didier Kassaï (RŚA)

Na początku listopada 2015 dotarła do mnie wiadomość o opublikowaniu przez francuskie wydawnictwo La Boîte à Bulles pierwszego afrykańskiego komiksu autobiograficznego, zatytułowanego Tempête sur Bangui (Burza nad Bangi), którego autorem jest Didier Kassaï.

Spoglądam na okładkę, na przykładowe plansze…

Kassai_01

[ilustr. :: stąd ::]

…i myślę bardzo stereotypowo: no tak, wojna, w Afryce ciągle jest jakaś wojna, czy to Bamako, czy Bangi, wszystko jedno…

Zaczynam jednak szukać, przede wszystkim tytułowego Bangui (pol. Bangi), bo nawet (wstyd przyznać) nie wiem, gdzie to jest…

I tak znalazłam się, niestety tylko wirtualnie, w Republice Środkowej Afryki – RŚA (Republique centrafricaine – RCA).

Najpierw jednak o wojnach w Afryce:

zachęcam do odwiedzenia strony Statistiques mondiales, a konkretnie części dotyczącej Afryki z aktywną mapą kontynentu. Po kliknięciu na kraj ukazują się ujęte w tabelki informacje statystyczne dotyczące danego państwa, mapy i zdjęcie satelitarne – po francusku, myślę jednak, że będą one zrozumiałe i dla anglofonów, bowiem użyte słownictwo jest dość uniwersalne.

Ponad mapą widnieje sucha informacja: od roku 1960, w którym rozpoczął się proces dekolonizacji, w Afryce zginęło ponad 9,5 miliona osób i zdanie wypowiedziane przez Stalina: Śmierć jednego człowieka jest tragedią; śmierć milionów ludzi – to statystyka.

Ogarnęło mnie przerażenie: poddałam się statystyce, poddałam się liczbom – zobojętniałam na los człowieka.

Tempête sur Bangui (pol. Bangi) przedstawia wydarzenia z lat 2013-2014.

Republika Środkowej Afryki należy do najbiedniejszych państw nie tylko na kontynencie, ale na świecie.

Kraj leży na ropie naftowej, uranie, złocie i diamentach, jednak nie dysponuje tymi bogactwami. Od dziesięciu lat bowiem państwo miota się od kryzysu do kryzysu, które doprowadziły do kompletnej destabilizacji wszelkich struktur: od armii, przez urzędy państwowe, po szkolnictwo.

Bogactwa naturalne, głównie diamenty, które pod względem jakości znajdują się na 4-5 pozycji w rankingu światowym, wykorzystywane są w handlu czarnorynkowym, w celu finansowania prowadzących wojnę grup militarnych.

Obecna wojna domowa (opisywana w Tempête sur Bangui) ma charakter konfliktu religijnego i religijno-etnicznego.

Prowadzą ją dwa ugrupowania:

Seleka (koalicja w języku narodowym Republiki sango) skupia głównie muzułmanów. Jego bojówki masakrują osiedla chrześcijańskie od 2013 roku.

Antybalaka (anti-Balaka, od słowa balakamaczeta w jęz. sango) powstało jako opozycja chrześcijańska. Tworzące je ochotnicze jednostki samoobrony urządzały odwety na osiedlach muzułmańskich, w związku z czym antybalaka została oskarżona przez Amnesty International o praktykowanie czystek etnicznych.

W RŚA chrześcijanie są absolutną większością – 80,3%, muzułmanie stanowią mniejszość – 10,1%, 9,6% to animiści – dane Amnesty International.

Ponad 500 000 (AI) osób pozbawiono domów i zgrupowano w obozach, gdzie koczują bez żywności, wody, leków i środków higieny.

Blisko 167 000 osób schroniło się w krajach sąsiednich.

Wg źródeł ONZ w l. 2013-2014 w Republice Środkowoafrykańskiej zginęło ok. 3000 osób. Wiele z nich zmarło, ponieważ nie było środków, aby udzielić im pomocy.

„Moją jedyną skuteczną bronią jest komiks”

To zdanie z wywiadu, jakiego udzielił Didier Kassaï przeglądowi Takam Tikou w 2011.

Miał wówczas na swoim koncie spore sukcesy: publikacje rysunków i albumów w Afryce i Europie, nagrody na festiwalach komiksowych, staże rysunkowe w krajach afrykańskich, we Francji, Belgii, Japonii.

Wraz z rozpoczęciem trzeciej wojny domowej w 2012 stracił pracę i dom.

Didier jest chrześcijaninem, jego żona muzułmanką. Zagrożenie spowodowane działaniami oddziałów Seleki zmusiło ich do ucieczki. Kassaï rozpoczął rysunkową dokumentację tego, co działo się na ulicach Bangi, w czym uczestniczył on sam i jego rodzina.

Już wcześniej poruszał w swoich pracach problemy społeczne, jak niekontrolowana deforestacja, rozprzestrzenianie się wirusa Ebola, sytuacja kobiet w Afryce (gwałty). Brał udział w tworzeniu podręczników, w walce z analfabetyzmem – w jęz. francuskim, ale podejmował też próby tworzenia w jęz. sango.

W ten sposób walczył z niesprawiedliwością i złem, które toczyło społeczeństwo.

Aż wreszcie podjął rysunkową walkę z bojownikami uzbrojonymi w kałasznikowy i maczety.

 Gorąco zachęcam do odwiedzenia strony La terreur en Centrafrique. Można tam obejrzeć cztery epizody z Bangi. Didier napisał scenariusz po francusku, jednak prosty i czytelny rysunek akwarelisty pozwala zrozumieć wszystko.

Dodam jeszcze na koniec, że Didier Kassaï jest samoukiem. Ma siedmioro rodzeństwa, pięciu braci to także rysownicy.

Źródła:

http://takamtikou.bnf.fr/dossiers/dossier-2011-la-bande-dessinee/didier-kassai-la-bande-dessinee-est-pour-moi-la-seule-arme-e

http://info.arte.tv/fr/tags/didier-kassai

http://www.larevuedessinee.fr/La-terreur-en-Centrafrique-118

http://www.africultures.com/php/index.php?nav=article&no=13319

https://www.amnesty.org/fr/countries/africa/central-african-republic/

 [Napisała :: Magda]

 

 

 

 

Mali. Wojna i komiks

Parę lat temu (2011) pisałam o komiksie w Mali (część 1 i część 2). Jak się okazało, było to tuż przed wybuchem wojny na północy kraju, gdzie doszło do serii konfliktów zbrojnych między armią malijską a Tuaregami z Narodowego Ruchu Wyzwolenia Azawadu.
W kwietniu 2012 Azawad proklamował niepodległość, a już pod koniec czerwca główne miasta regionu (Kidal, Gao, Timbuktu) zostały zajęte przez fundamentalistów islamskich, zaprowadzających tam własne porządki i prawo oparte na szariacie. W 2013 wojska francuskie rozpoczęły interwencję zbrojną pod nazwą operacja Serwal, z misją stabilizacyjną wkroczyła ONZ, do mediacji przystąpili też przywódcy państw sąsiednich. W 2014 wynegocjowano zawieszenie broni między stronami konfliktu.
Stolica kraju Bamako, położona w części południowej Mali, pozostawała miastem względnie spokojnym, aż do 20 listopada 2015, kiedy to dokonano zamachu terrorystycznego na hotel Radisson Blu. W zamachu zginęło ponad 20 osób.
Wojna w Mali sprawiła, że zaczęłam śledzić wydarzenia polityczne w tym kraju, porzucając środowisko twórców komiksu. Niesłusznie. Wojna jest medialna, ale wspierać trzeba życie.

Tragiczne wydarzenia w Bamako zdopingowały mnie do ponownego nawiązania kontaktu z Massiré Tounkara. Dowiedziałam się, że żyje, pracuje, tworzy:

– prowadzi projekt La Case blanche (opowieść o tym, jak powstaje komiks – scenariusz, postaci, sceny; od detalu tuszem, przez kolor, po układ kadrów; ma też fanpage na Facebooku :: tutaj :: );

Planche1-HDColofilig recad

[ilustr. :: stąd ::]

– jest współtwórcą albumu Sommets d’Afrique;

Couv_226987

[ilustr. :: stąd ::]

Album ten jest zbiorem sześciu komiksów, do których scenariusze napisał Francuz Christophe Cassiau-Haurie, a ilustracje stworzyli afrykańscy rysownicy: Massiré Tounkara z Mali, bracia Annani i Mensah Accoh z Togo, Jean-François Chanson z Maroka, Bibi Benzo i Nouther z Kamerunu oraz Adjim Danngar z Czadu.

Bohaterami wszystkich opowieści są tytułowe szczyty Afryki (sommets d’Afrique): Emi Koussi (Czad), Chaine du Rif (Maroko), Mont Cameroun (Kamerun), Atakora (Togo i Benin), Monts Hombori (Mali) i Kilimandżaro (Tanzania).

– jest też twórcą okładki nru 55 magazynu Mondomix;

– oraz autorem ilustracji do artykułu Salif Keita et Ballaké Sissoko, poświęconego muzyce malijskiej w tymże magazynie [obie ilustr. – okładka magazynu i portret muzyków można obejrzeć na blogu Massiré]

Udzielił wywiadu Africa 24, można go więc zobaczyć i posłuchać:

[Napisała: Magda]

Nagrody ACBD. Azja i Quebec

Od 2007 roku francuskie Stowarzyszenie Krytyków i Dziennikarzy Komiksowych przyznaje Prix Asie de la Critique ACBD dla najlepszego komiksu pochodzącego z kontynentu azjatyckiego, wydanego w języku francuskim.

Nagroda wręczana jest podczas paryskiego festiwalu Japan Expo każdego roku w lipcu.

Lista dotychczas nagrodzonych tytułów:

2013: Opus / Satoshi Kon, wyd. IMHO

2014: Wet Moon / Atsushi Kaneko, wyd. Casterman

2015: Poison City / Tetsuya Tsutsui, wyd. Ki-oon

Natomiast w tym roku (2015) po raz pierwszy została przyznana Prix de Critique ACBD de la bande dessinée québécoise.

Krytycy i dziennikarze, którzy na co dzień zajmują się komiksem francuskojęzycznym, spośród 115 albumów wydanych w Quebec’u między 1 lipca 2014 a 30 czerwca 2015 wybrali Les Aventures – dzieło autorskie Jimmy’ego Beaulieu.

les_aventures_couverture_261114x

:: ilustracja stąd ::

Jest to opowieść autobiograficzna o życiu codziennym autora komiksów, obejmująca lata 1996-2013. Narrator dzieli się z czytelnikiem własnym oglądem rzeczywistości, także tym co najbardziej intymne i czyni to z niezwykłą prostotą. Opowieść składająca się z wielu „małych nic” fascynuje od początku do końca i czyta się ją jak scenariusz z suspensem.

Nagroda została wręczona 20 listopada podczas Salonu Książki w Montrealu.

[Napisała: Magda]

ACBD, czyli Prix de la Critique

Listopad jest we Francji miesiącem nagród literackich. Dowiadujemy się, kto otrzymał Prix Goncourt, Prix Médicis, Prix Femina, Prix Renaudot, a także jakie tytuły pretendują do Grand Prix de la Critique – nagrody dla komiksu wydanego w języku francuskim.

Grand Prix de la Critique przyznawana jest od 1984 roku przez Association des Critiques et des journalistes de Bande Dessinée (ACBD) – Stowarzyszenie Krytyków i Dziennikarzy Komiksowych.

Początkowo znana była jako Prix Bloody Mary (od tytułu pierwszego nagrodzonego albumu), następnie Prix de la Critique, by w roku 2004 stać się Wielką Nagrodą: Grand Prix.

ACBD przez cały rok „wyławia, docenia i nagradza komiksy wydane w języku francuskim, stawiając wysokie wymagania co do scenariusza i grafiki, ze szczególnym uwzględnieniem nowatorstwa, oryginalności i siły oddziaływania podjętych tematów oraz środków wyrazu zastosowanych przez autora.”

Stowarzyszenie liczy obecnie 84 aktywnych członków. Są to krytycy i dziennikarze, regularnie zajmujący się komiksem w mediach ogólnokrajowych i lokalnych Francji i Quebec’u. Biorą oni udział w ciągłej debacie, w której każdy z nich ma prawo zabierać głos, proponować tytuły, dokonywać selekcji i na koniec punktować.

W listopadzie członkowie ACBD ogłaszają listę 15 albumów wybranych w drodze głosowania. Jest ona omawiana na spotkaniu w Blois podczas odbywającego się tam tradycyjnie festiwalu komiksowego bd BOUM.

Podczas tegoż festiwalu zostaje ogłoszona krótka lista pięciu tytułów, spośród których wybrany zostanie laureat nagrody głównej. Tytuł nagrodzonego komiksu poznamy w tym roku 7 grudnia.

Oficjalne wręczenie nagrody odbywa się w styczniu w Angoulême. Laureat otrzymuje rysunek lub innego rodzaju oryginalne dzieło wykonane przez artystę nagrodzonego w roku poprzednim.

Z listą 15 albumów – kandydatów do Grand Prix de la Critique 2016 (za rok 2015) – można się zapoznać na stronie Livres Hebdo. Natomiast na stronie ABCD można obejrzeć listę laureatów od roku 1984 do dziś.

[Napisała Magda]

Performans i komiks w bibliotekach Quebecu

Mam szukać informacji o tym, co nowego w komiksie francuskim i francuskojęzycznym.

Nic z tego!

O szukaniu nie ma mowy: informacje same pchają się do oczu, jedna nowość wypiera drugą, impreza goni imprezę, a wszystko wydaje się ciekawe i godne upublicznienia.

Bardzo stresujące zajęcie…

W tym natłoku trafiają się jednak perełki, co do których nie mam wątpliwości, że pokazać je trzeba.

Dziś parę słów o grupie Parenthèses 9 z Quebecu. Jej członkowie organizują interdyscyplinarne spektakle, performanse, LaB Dessiné (warsztaty komiksowe). Jak to się odbywa – widać troszkę na zdjęciach umieszczonych na ich profilu Fb.

Misją grupy jest „wyprowadzenie komiksu poza plansze”, pokazanie siły 9. Sztuki (9e Art) jako narzędzia w kreowaniu multidyscyplinarnych wydarzeń artystycznych.

W październiku 2015 zaprezentowano spektakl nazwany Cases et possibles, łączący słowo, muzykę i obraz. Rysunki powstawały na żywo przed oczami publiczności, a tworzyli je rysownicy Parenthèses 9.

Na słowo złożyły się teksty współczesnych pisarzy: Margaret Atwood, Russela Banksa i Danny’ego Laferrièr’a.

Jak pisze recenzent: „powstałe w ten sposób dzieło sceniczne zniewala bogactwem słów i obrazów.”

Cases et possibles można było obejrzeć w siedmiu bibliotekach Quebecu.

Muszę powiedzieć, że chętnie wzięłabym udział w podobnym przedsięwzięciu.

[Napisała :: Magda]

Poznańska Dyskusyjna Akademia Komiksu :: Tomasz Pstrągowski

Już w najbliższą środę, 18 listopada, o godzinie 18:00 w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu (ul. Franciszka Ratajczaka 38/40) odbędzie się kolejne spotkanie Poznańskiej Dyskusyjnej Akademii Komiksu, na które zapraszają Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu oraz Fundacja Instytut Kultury Popularnej.

Wykład Rysując siebie. Autorskie strategie kreowania własnego wizerunku w komiksach dokumentu osobistego wygłosi Tomasz Pstrągowski, dziennikarz od wielu lat związany z Wirtualną Polską, który zakładał i szefował największemu serwisowi o komiksach w Polsce – komiksomania.pl. Obecnie wydawca serwisu książki.wp.pl. Współtwórca podcastów o grach wideo Nieczyste zagrywki i Niezatapialni.pl, a także doktorant na Uniwersytecie Gdańskim.

Sam Gość o swym wystąpieniu pisze tak: „W wykładzie spróbuję przybliżyć strategie, po które sięgają autorzy komiksów dokumentu osobistego, by uwiarygodnić swoją twórczość. Komiks tradycyjnie kojarzony jest z domeną fikcji – superbohaterami, opowieściami szpiegowskimi, zabawnymi paskami gazetowymi etc. Nawet przymiotnik „komiksowy” oznacza w języku potocznym „nieprawdopodobny”, „uproszczony”. Dlatego przed rysownikami i scenarzystami próbującymi relacjonować za pomocą historyjek obrazkowych prawdę (komiksowymi autobiografistami, biografistami i reporterami) stoi zadanie szczególnie trudne – muszą przełamać instynktowną nieufność czytelnika, nauczonego, iż komiksy są niepoważne i nieprawdziwe. W wykładzie przybliżę także strategie tych twórców, którzy wykorzystując po strategie uwiarygodnienia sięgają przewrotnie, wykorzystując je do opowiadania autofikcji – czyli kłamstw na temat własnego życia.”

PDAK_RGB-02_do_sieci