Komiksowi wydawcy a biblioteki #1: timof i cisi wspólnicy

Zapraszam do przeczytania pierwszej części wyników ankiety/rozmowy przeprowadzonej wśród wydawców komiksów i mang, poruszającej różne zagadnienia i problemy związane z relacjami wydawca-biblioteka. Na pierwszy ogień Paweł Timofiejuk z wydawnictwa timof i cisi wspólnicy.

comic[zdj. na lic CC: benchilada @ Flickr]

Czy w jakikolwiek sposób biblioteka, zbiory komiksowe (lub książkowe) miały wpływ na to, kim jesteś, a także na Twój pierwszy kontakt z komiksami?

[Paweł Timofiejuk:] Biblioteka szkolna i gminna w mojej miejscowości miała wpływ na różne z moich zainteresowań. Raczej te z przedmiotów ścisłych, ale i geografii i historii. Dysponowały mnóstwem takich książek. Na komiksowe zainteresowania nie miały wpływu żadnego, gdyż jedynym dostępnym w nich tytułem był Koziołek Matołek.

Rozumiem, że w pewnym momencie te relacje z bibliotekami się rozluźniły? Dlaczego? Powodem był brak odpowiedniej oferty?

Główny wpływ na to miało ograniczenie oferty, i niedostępność ciekawych i nowych (nie przeczytanych do tej pory przeze mnie książek) we wspomnianych bibliotekach. Był to koniec PRL i początek przemian, a więc ich oferta uległa wtedy stagnacji. W późniejszych latach korzystałem z różnych bibliotek, ale już głównie w zakresie tego jaką wiedzę lub lektury chciałem z nich pozyskać. Obecnie robię to bardzo rzadko, a większość interesujących mnie pozycji zakupuję, gdyż, nie oszukując się, rzadko mogę je znaleźć w dostępnych powszechnie bibliotekach (z możliwością wypożyczenia do domu) lub nie dysponuję taką ilością czasu by przesiadywać w bibliotece i oddawać się lekturze interesujących mnie tytułów. Wielu pozycji (głównie zagranicznych) nie ma też w żadnych polskich bibliotekach.

Jak oceniasz współpracę z bibliotekami na poziomie organizowania warsztatów, wystaw, wydarzeń okołokomiksowych? Czy w ogóle wchodzicie w takie interakcje?

Bywa różnie. Zazwyczaj nie są zainteresowane pomysłami i inicjatywami z zewnątrz, a jeśli od nich wychodzi pomysł, to nie interesuje ich wykraczanie poza wąski schemat tego jaką mają wizję danego przedmiotu. Oczywiście też często rozbija się to o koszty, które dla większości bibliotek nie istnieją (tj. dojedź, połóż się spać i zjedz, już nie mówiąc o tym, że odrywasz się od pracy, na swój własny koszt). Wyjątkami są biblioteki współpracujące ze środowiskiem komiksowym (Gdańsk, Kraków i Poznań), gdzie są osoby wykazujące zrozumienie dla tematu i chcące go zgłębiać. Choć i im zdarza się trafiać na problemy ograniczające możliwość rozwoju tego typu zajęć – głównie finansowe.

Z jakimi typami bibliotek najczęściej współpracujecie? I dlaczego właśnie taki dobór?

Pracownia komiksowa w Mediatece w Gdańsku Wrzeszczu (filia Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej), Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu i Małopolskie Studio Komiksu w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie. Wszystkie one same są zainteresowane współpracą i aktywnie angażują się w działania środowiska komiksowego. Zdarzają się współprace z innymi bibliotekami, ale są to okazyjne inicjatywny, które niekoniecznie kończą się tak jak powinny np. Mediateka na Bemowie w Warszawie do tej pory nie zwróciła Polskiemu Stowarzyszenie Komiksowemu antyram i wydruków z prezentowanej tam wystawy.

Jak przedstawia się kwestia współpracy biznesowej z bibliotekami? Czy jako wydawca rozsyłacie swoją ofertę do bibliotek? Spotykacie się z zainteresowaniem, zapytaniami ze strony pracowników bibliotek o Wasze publikacje? Czy potraficie ocenić, w jakich ilościach Wasze tytuły trafiają do bibliotek (naukowych, publicznych, dziecięcych itd.)? W jakim stopniu są to dary, a w jakim kupno?

Próbowaliśmy. Niestety większość z nich albo nigdy nie odpowiadała, albo informowała, że zbiory uzupełnia poprzez hurtownie lub inne podmioty, które wygrały u nich przetarg na dostawę książek (w domyśle też komiksów). Pracownicy bibliotek odzywają się tylko i wyłącznie wtedy, gdy chcą otrzymać jakieś książki za darmo.

Posiadacie (lub planujecie) jaką szczególną ofertę dla bibliotek (zniżki, rabaty itp.)?

Mamy. Nikt jednak nigdy o nią nie zapytał, w związku z tym pozostaje martwa. Planujemy z jednym dużym sklepem (dzięki temu będą mieli dostęp do szerokiego asortymentu komiksów od wielu wydawców) próbę rozesłania bibliotekom masowo takiej oferty.

Jakie jest Wasze stanowisko w kwestii ustawowego egzemplarza obowiązkowego? Uważacie, że jest to wyzysk przez państwo, sposób na pobieranie haraczu od wydawców, czy raczej traktujecie to jako rodzaj mecenatu, wspierania kultury i zachowania części dziedzictwa narodowego, albo po prostu przykry ustawowy obowiązek, który należy spełnić? Czy jest coś, co Waszym daniem należałoby tu zmienić, czy może zostać tak, jak jest? Czy wywiązujecie się z tego obowiązku wobec wszystkich uprawnionych bibliotek? Czy dostajecie monity?

Egzemplarze obowiązkowe wysyłamy od początku działalności. Uważamy jednak, że wszystkie te biblioteki powinny takie zbiory przechowywać, skoro ustawodawca zobowiązał do dostarczania zbiorów wydawców, to i biblioteki powinny mieszkańcom swoich województw zapewnić do nich dostęp, a nie z różnych powodów (za mało miejsca w magazynach, dziwne uprzedzenia wobec komiksu) ich się pozbywać.

Ciekawostka z ostatnich dni: poczta polska samowolnie ograniczyła wielkość wysyłanych do bibliotek przesyłek z egz. obowiązkowym do 10 kg, co oczywiście doda nam dodatkowej roboty, przy pilnowaniu tej wagi i zwiększaniu ilości wysłanych mniejszych przesyłek.

Jesteście zainteresowani współpracą z bibliotekami (zarówno w relacji sprzedawca-klient, jak i w organizowaniu wydarzeń kulturalnych, spotkań, promocji)?

Cały czas jesteśmy takimi działaniami zainteresowani, ale nie na zasadach czystego sponsoringu i działalności charytatywnej. Jako wydawnictwo prowadzimy działalność biznesową i w określonym zakresie w niektóre działania możemy wchodzić charytatywnie. Ale w pewnym zakresie nie wchodzi to w rachubę, np. robienie nieodpłatnych warsztatów z tworzenia komiksu przez artystów, którzy muszą często dojechać do danego miejsca i zrezygnować z wykonywanego w danym momencie zlecenia.

Jak oceniacie, z punktu widzenia wydawców, współczesną rolę bibliotek w społeczeństwie, a także w kwestii zmian gustów czytelniczych Polaków, kształtowania kultury czytania komiksów?

Moim zdaniem biblioteki nie spełniają obecnie swojej kulturotwórczej roli. Większość z nich zamawia książki, które sprzedają się masowo i kierowane są do masowego czytelnika, w ten sposób dociera do stałego grona czytelników – głównie starszych pań. Poza niewieloma bibliotekami, które zresztą nie wypożyczają książek do domów, nie ma w nich szerokiej oferty tego co jest dostępne na rynku.

Z rozmów z wydawcami na Zachodzie (taka Norwegia, Niemcy) wiem, że tam około 300 egzemplarzy każdego tytułu komiksów trafia do bibliotek, gdyż tam oczekiwania czytelników, a więc i właścicieli bibliotek publicznych są takie, że chcą mieć szeroki wybór tego co jest dostępne na rynku. Wybór, który pozwoli im ocenić czy dany towar warto zakupić (tak wiem w Polsce tę rolę pełni Empik, zezwalający na masowe niszczenie własności wydawców) do własnych bibliotek, albo znaleźć go wtedy, gdy już nie będzie dostępny na tamtejszych rynkach.

Czy są jakieś kwestie odnośnie bibliotek, które nie padły w naszej rozmowie, a na które chciałbyś zwrócić uwagę?

Większość bibliotek publicznych po tym jak wywalczy swoje w budżecie miast nie jest wcale zainteresowana dotarciem do swoich pracodawców, a zarazem klientów. To powinno się zmienić.

———————————————

Paweł Timofiejuk – wydawca, a także twórca komiksów. Założyciel wydawnictwa timof i cisi wspólnicy, prezes Polskiego Stowarzyszenia Komiksowego. Zajmuje się komiksem także teoretycznie. Politolog badający przede wszystkim zagadnienie nacjonalizmu. Przygotowuje dysertację o współczesnym nacjonalizmie rosyjskim. Komiks interesuje go przede wszystkim jako narzędzie służące komunikacji społeczno-politycznej.

Wydawnictwo timof i cisi wspólnicy powstało w 2006 roku. W jego skład wchodzą 3 imprinty: timof comics, Mroja Press i Dolna Półka. Specjalizujemy się w komiksach i literaturze o nich. W ciągu kilku lat istnienia wydaliśmy mnóstwo komiksów i powieści graficznych polskich autorów i zagranicznych (z Zachodu i Wschodu). Nasze komiksy kierowane są do różnorodnej klienteli od dzieci (Łajka), poprzez młodzież (Profesor Bell), po dojrzałych czytelników (Prosto z piekła).

Nasze komiksy biblioteki mogą zakupić bezpośrednio u nas (timof@timof.pl), w hurtowniach (Motyle książkowe, Olesiejuk, Azymut) oraz księgarniach (pozwolimy sobie nie faworyzować żadnej obecnie).

14 comments

  1. Przeczytałam z zainteresowaniem, czekam na dalsze teksty. Z tego przebija lekkie, ale jednak wyraźne zniechęcenie działalnością bibliotek.

    1. Dziękuję. Dla mnie te wszystkie wypowiedzi, które będą się pojawiać, też były interesujące. W niemal wszystkich pojawią się pewne kwestie, które bibliotekarzom powinny dać do myślenia. Nie wszystkie też będą wyłącznie krytyczne. Ale są pewne kwestie, które rzeczywiście mogą wydawców osłabiać. Nie można, moim zdaniem, wszystkiego tłumaczyć brakiem pieniędzy.

      1. Czy podobne rozmowy będą toczyć się z przedstawicielami bibliotek? Żeby naświetlić pewne problemy czy zagadnienia z obu stron? Tak pytam, bo grupa Śląskich Blogerów Książkowych zorganizowała podobny projekt na temat współpracy między wydawnictwami i blogerami. Rozesłano ankietę do wydawnictw, a także zaproszono kilku blogerów do wyrażenia swojej opinii.

    1. Myślałem o tym, a dziś ten pomysł wrócił po jednej z dyskusji na fb. I doskonale zdaję sobie sprawę (w końcu jestem bibliotekarzem) z problemów po stronie bibliotek. Problem jednak polega na reprezentacyjności osób, które miałbym wybrać do takich rozmów. W przypadku wydawców komiksowych – nie ma ich tak wielu. W przypadku bibliotek – nie dość, że jest ich bardzo dużo, to jeszcze są ich różne typy, które borykają się z innymi problemami i bardzo, bardzo różni ludzie w nich pracują, niektórzy otwarci, inni że tak powiem – stereotypowi. Co innego poza tym mają na głowie i inne mają środki finansowe biblioteki szkolne, a inne naukowe, inne biblioteki publiczne, a jeszcze inne takie jak np. PTPN albo Biblioteka Zielińskich w Płocku. W każdym razie – myślę o tym, bo chciałbym też środowisku komiksowemu uświadomić, z czym użerają się bibliotekarze, nawet jeśli lubią komiksy i chcieliby je kupować. To wszystko jest skomplikowane.

      1. Pomyśl, pomyśl, zachęcam mocno – a skoro jesteś bibliotekarzem, masz już jakiś punkt zaczepienia, prawda? Prawda, że bibliotek jest dużo, ale na pewno da się wybrać jakieś zróżnicowane grono.
        Wśród blogerów jest kilku bibliotekarzy, może podesłać namiary? 😉
        Jeśli wolno zapytać – gdzie można, jeśli można, zerknąć na dyskusję na fb?

      2. Myślę, myślę🙂 A co do namiarów na bibliotekarzy zainteresowanych tematem – jak najbardziej🙂 Dyskusja była na moim profilu pod linkiem do wpisu z rozmową z Timofem. A sama kwestia rozmowy o tym wszystkim z bibliotekarzami pojawiła się później w rozmowie na privie i pojawi się w jutrzejszym wpisie – rozmowa z Michałem Słomką z Centrali

      3. Popytałam. Miałeś rację – jest dużo trudniej. Ktoś jest z biblioteki szkolnej, ktoś z naukowej, inny znów już w bibliotece nie pracuje. Poza tym – jak na taką ankietę odpowiadać, będąc, powiedzmy, szeregowym pracownikiem. Trudno.

      4. To prawda. Oczywiście, w odróżnieniu do rozmów z wydawcami – z bibliotekarzami mogę przeprowadzić anonimowo. Ale cała sprawa nie jest tak prosta. W kazdym razie – myślę o tym i nad tym! I dziękuję Ci bardzo za zainteresowanie.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s